Іван Навуменка,
нарадзіўся 16.02.1925 г. у горадзе Васілевічы
Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці ў сям'і
чыгуначніка.
Са студзеня 1942 г. удзельнік
камсамольскага падполля, затым - партызан,
вызваляў родныя Васілевічы. У снежні 1943 г.
прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях на
Ленінградскім і 1-м Украінскім франтах. Пасля
дэмабілізацыі (снежань 1945) - карэспандэнт
мазырскай абласной газеты «Бальшавік Палесся», а
з 1951 г. - рэспубліканскай газеты «Звязда». Завочна
скончыў філалагічны факультэт Беларускага
дзяржаўнага ўніверсітэта (1950) і аспірантуру пры
ўніверсітэце (1954). Быў загадчыкам аддзела прозы
часопіса «Маладосць» (1953-1958), загадваў кафедрай
беларускай літаратуры БДУ. У 1973-1982 гг. - дырэктар
Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР, з
1982 г. - віцэ-прэзідэнт АН БССР. Старшыня
Вярхоўнага Савета БССР (1985-1990). Акадэмік АН БССР,
доктар філалагічных навук, прафесар. Сябра СП
СССР з 1957 г.
Узнагароджаны ордэнамі
Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі,
Працоўнага Чырвонага Сцяга, Кастрычніцкай
Рэвалюцыі, медалём Францыска Скарыны і іншымі
медалямі.
Заслужаны дзеяч навукі
Беларускай ССР (1978).
Першыя апавяданні
апублікаваў у 1955 г. (часопіс «Маладосць»). Аўтар
кніг апавяданняў, аповесцей «Семнаццатай
вясной» (1957), «Хлопцы-равеснікі» (1958), «Верасы на
выжарынах» (1960), «Бульба» (1964), «Таполі юнацтва»
(1966), «Вераніка» (1968), «Тая самая зямля» (1971),
«Падарожжа ў юнацтва» (выбранае, 1972), «Замець
жаўталісця» (1977), «Пераломны ўзрост» 1986),
«Водгулле далёкіх вёснаў» (1989), раманаў «Сасна
пры дарозе» (1962), «Вецер у соснах» (1967), «Сорак
трэці» (1974), «Смутак белых начэй» (раман, аповесць,
апавяданні, 1980), «Летуценнік. Смутак белых начэй»
(1985), «Асеннія мелодыі» (раман, апавяданні, 1987),
аповесці для дзяцей «Вайна каля Цітавай копанкі»
(1959), «Капитан Степь идет в разведку» (з
В.Мамантавым, 1982), п'есы «Птушкі між маланак» (1982).
Выйшаў Збор твораў у 6 тамах (1981-1984).
Выдаў літаратуразнаўчыя
працы «З глыбінь жыцця: Крытычныя эцюды аб
творчасці Якуба Коласа» (1960),
«Пісьменнікі-дэмакраты» (1967), «Янка Купала:
Духоўны воблік героя» (1967), «Якуб Колас: Духоўны
воблік героя» (1968), «Гуманизм и народность»
(Масква, 1972), «Кніга адкрывае свет» (1978), «Из глубин
народной жизни» (1981), «Якуб Колас» (1982), «Якуб
Колас: Нарыс жыцця і творчасці» (1982), «Элементы
міфалогіі ў паэзіі Янкі Купалы і Якуба Коласа»
(1988), даклады на VIII і IX Міжнародныя з'езды
славістаў «Праблемы развіцця літаратуры ў эпоху
сучаснага навукова-тэхнічнага прагрэсу» (1978) і
«Творчасць Янкі Купалы і Якуба Коласа ў
кантэксце славянскіх літаратур» (1983).
Лаўрэат прэміі Ленінскага
камсамола Беларусі (1967) за кнігу «Таполі
юнацтва», Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба
Коласа (1972) за кнігі «Янка Купала: Духоўны воблік
героя» і «Якуб Колас: Духоўны воблік героя». |
Беларуская лит. 
